System Pryzmat cz. 1 – planowanie pracy

Spójrzmy prawdzie w oczy – każdy zastępowy jest w stanie przyjść na zbiórkę zuchową i pobawić się z chłopakami w rycerzy. Ale Ty doskonale wiesz, że sama zabawa jest tylko formą oddziaływania na zucha, nie celem samym w sobie.

Rozwój zucha

Zadaniem wodza gromady jest doprowadzenie do tego, by dziecko przychodzące do gromady (co do zasady w wieku 7 lat) zmieniło się z małego egoisty w małego społecznika w momencie opuszczenia gromady (co do zasady w wieku 11 lat).

Z artykułu druhny Kasi Kołton wiesz, że wprawdzie chłopiec w wieku zuchowym czuje się bardzo związany ze swoimi rówieśnikami i wygląda na istotę społeczną, ale w rzeczywistości dzieci w tym wieku są bardzo skoncentrowane na swojej osobie i starają się podporządkowywać pod siebie działania innych osób. Są w centrum swojego świata.

I tu pojawiasz się Ty – robisz wszystko, by 11-latek po przygodzie w gromadzie dostrzegał świat wokół siebie, był wyczulonym na innych, na zmiany i umiał podejmować działania, sprawiające, że świat staje się lepszym miejscem (w ramach zuchowych możliwości).

Do wsparcia tej zmiany wódz dysponuje szeregiem narzędzi: gwiazdkami, sprawnościami, formami pracy. Owe narzędzia umieszczone są w systemie działania, który nazwaliśmy Systemem Pryzmat.

Bardzo ważna jest motywacja zucha do zmiany. Jak to zrobić, by siedmiolatek wyszedł ze swojej strefy komfortu, podjął wyzwanie i wytrwał w nim? Kluczem do sukcesu jest osobowość wodza oraz potężny zestaw: obrzędowość, procesy grupowe oraz głęboko zaszyte w jestestwie każdego zucha pragnienie bycia dobrym i użytecznym.

Wiesz już, co chcesz osiągnąć. Teraz czas na planowanie.

Planowanie

Bez planowania wszystkie efekty, które osiągamy są przypadkowe, bowiem nieskoordynowane działania mogą – ale nie muszą – przynieść akurat te efekty, na których nam zależy. Mogą też przynieść zupełnie inne – nawet przeciwne do zamierzonych.

Cały plan ma zmienić nasze zuchy. Jest to plan rozwoju zuchów, zatem wszelkie działania wynikają z cech zuchów.

Co do zasady wykonanie naszego planu jest dosyć proste dzięki mechanizmom zaszytym w Systemie Pryzmat. Całość jest podzielona na etapy, które są spójne ze sobą i elegancko prowadzą wodza przez cały proces.

Etapy planowania pracy

Planowanie pracy jest działaniem składającym się z etapów. Żeby planowanie się udało, etapy muszą zostać przeprowadzone w odpowiedniej kolejności. Brzmi to poważnie, ale jest bardzo proste i oczywiste. Praca w gromadzie jest jak pieczenie ciasta – najpierw bierzesz surowe ciasto, później wkładasz je do formy, następnie pieczesz i na koniec zjadasz. Jeśli pominiesz pieczenie, to ciasto Ci zaszkodzi. Jeśli pominiesz formowanie – będzie nieestetyczne. Wracając do tematu:

Analiza obecnego stanu

Musisz wiedzieć, jakie są zuchy i jaka jest gromada. Poświęć chwilę każdemu zuchowi, zastanów się nad jego mocnymi i słabszymi stronami, pomyśl jak możesz pomóc mu się rozwinąć. W kolejnym artykule opiszę, jak to dokładnie zrobić.

Gdy będziesz już wiedział, jakie są Twoje zuchy, przygotuj charakterystykę gromady, która będzie uogólnieniem charakterystyk zuchów.

Na przykład, jeśli jedna połowa zuchów nie umie rysować, a druga nie radzi sobie z wbijaniem gwoździ, to wiesz, że Twoja gromada ma problem z pracami technicznymi.

Określenie stanu, do którego dążymy

Zastanów się, czego potrzebują zuchy – odpowiedz na problemy znalezione przy analizie zuchów, a następnie dowiesz się, czego potrzebuje gromada – wystarczy, że zbierzesz najczęściej powtarzające się odpowiedzi.

W naszym przykładzie dążymy do tego, by każdy zuch radził sobie z pracami technicznymi.

Postawienie celów

Opracuj cele, które muszą osiągnąć zuchy (a tym samym gromada), by Twój wymarzony stan stał się rzeczywistością. Cel jest tym, co musimy osiągnąć, żeby ze stanu obecnego dojść do stanu, który powinien zaistnieć. Cel powinien być S.M.A.R.T., co oznacza:

  • Szczegółowy – zawierający konkretny przekaz;
  • Mierzalny – aby można było go zmierzyć, czyli liczbowo wyrazić jego realizację;
  • Atrakcyjny – aby nie był nudny oraz wzbudzał ciekawość i chęć do działania;
  • Realistyczny – aby był możliwy do osiągnięcia (wysokość celów, a także ich realizacja znacznie różni się w każdej metodyce);
  • Terminowy – aby był określony czasowo (wyznaczony czas osiągnięcia celu mobilizuje).

Są różne rozwinięcia tych skrótów, ale przekaz jest albo taki sam, albo bardzo zbliżony.

W naszej przykładowej gromadzie określimy dwa cele, odpowiednie do potrzeb zuchów.

Cel pierwszy: każdy zuch namaluje “autoportret rycerza”, który zostanie wystawiony na zebraniu z rodzicami.

Cel jest szczegółowy – bo wiesz co każdy zuch ma zrobić (namalować autoportret); mierzalny – bo możesz sprawdzić, czy został zrealizowany w stu procentach (jeśli jakiś zuch nie namaluje portretu, to cel nie zostanie zrealizowany); atrakcyjny – bo któż by nie chciał być przedstawiony jako rycerz?; realistyczny – bo każde dziecko będzie w stanie to zrobić; terminowy – bo portret musi być namalowany przed terminem zebrania.

Cel drugi: każdy zuch zbuduje drewniany zamek, który zostanie wykorzystany do bitwy na koniec cyklu.

Jeśli zrealizujemy oba cele, to wtedy każdy zuch będzie umiał malować i wbijać gwoździe – wizja naszej uzdolnionej technicznie gromady właśnie się zrealizowała!

Cele fabularne

Oprócz celów metodycznych są też cele fabularne – cele naszych zabaw, misje które realizują zuchy.

Gdy będziemy bawić się w żeglarzy, to naszym celem metodycznym jest to, by 100% zuchów umiało zawiązać węzeł “ósemkę”, 50% umiało zaśpiewać dwie zwrotki szanty “Pieśń wielorybników”, a 100% – jedną zwrotkę. Naszym celem fabularnym jest pokonanie krakena i uratowanie córki marynarza uwięzionej przez tego krakena.

Zuchy nie mają pojęcia o celach metodycznych, jedyne co ich interesuje to cele fabularne – aktualna misja do wykonania.

Dobranie odpowiednich środków

Określiłeś stan, do którego dążysz; opracowałeś cele, które pomogą Ci ten stan osiągnąć – teraz pozostało jedynie dobranie metod do zrealizowania celów. O nich dowiesz się z kolejnego artykułu.

Zrealizowanie planu i ewaluacja

Po każdej zbiórce, po każdym cyklu, po każdej kolonii i po każdym roku powinniście całą kadrą usiąść i zastanowić się, co zostało wykonane dobrze, co źle, czy udało się zrealizować postawione cele, a jeśli nie – dlaczego. Dzięki temu będziecie wiedzieli, co trzeba poprawić.

 

Za dwa tygodnie zapraszamy do przeczytania artykułu o działaniu Systemu Pryzmat.

 

phm. Jakub Borkowski

na podstawie materiałów hm. Piotra Wiśniocha, phm. Macieja Sadowskiego oraz skromnej własnej wiedzy.


Nie zgadzasz się z opinią autora? Chcesz uzupełnić artykuł? Nie pasuje Ci styl? Znalazłeś literówki? A może wszystko jest perfekcyjnie?

Daj nam znać w komentarzach (Google, Facebook, WordPress) i zostań współautorem podręcznika!

Loading Facebook Comments ...

1 komentarz

Dodaj komentarz