Sprawności

Rzeczy piękne są trudne.

Platon

 

 

Sprawności są niezmiennie kojarzone ze skautami; większość ludzi doskonale wie, że skaut czy harcerz nosi na ramieniu (albo na szarfie) symbole umiejętności, które posiada.

Ale czym jest sprawność u zuchów? Nie jest to oderwany od rzeczywistości element zuchowania, lecz banalne w swojej prostocie a jednocześnie genialne narzędzie, dzięki któremu wódz może kontrolować rozwój zuchów, aby rzeczywiście był on harmonijny, zaś same zuchy chcą się rozwijać (choć dla nich to tylko robienie sprawności).

Jako zuchmistrz(yni) wiesz, że sprawności dzielą się na pięć kolorów:

Te kolory nie mają znaczenia stricte metodycznego (lub też po prostu go nie odkryłem). Mają za to znaczenie praktyczne – wystarczy, że spojrzysz na zucha i wiesz, gdzie niedomaga. Zuch nie ma na ramieniu koloru niebieskiego i fioletowego? Najwyraźniej jest mało samodzielny i słabo radzi sobie w grupie. Ma tylko kolor fioletowy? Jest duża szansa, że kładzie nacisk jedynie na rozwój fizyczny, a resztę kierunków rozwoju zaniedbał – a wręcz to Ty je zaniedbałeś! Ale nic się nie stało, przecież problem wychwyciłeś bardzo szybko i zaraz mu podsuniesz brakujące sprawności.

Rozwój

Właśnie – próby na gwiazdki i rozwój – tutaj pojawia się pytanie: rozwijamy zucha wyłącznie według jego potrzeb czy do określonego modelu z uwzględnieniem jego potrzeb?

Naszym celem jest rozwinięcie każdego dziecka indywidualnie według jego potrzeb. Ale nie zapominajmy, że chcemy go też dopasować do pewnego modelu, do “typowego chłopca” – każdy zuch powinien mieć pewne wiadomości, umiejętności i prezentować pewne postawy, niezależnie od jego poziomu rozwoju. Jest to swoisty “plan minimum”.

Wymagania a zadania

Wymaganie to treść zapisana w książeczce sprawności, zadaniem jest zaś konkretna czynność, która ma doprowadzić do pożądanego stanu. Najlepiej to widać na przykładzie: wymaganiem na sprawność jest “znajomość najbliższej okolicy”, ale przecież nie zapytasz zucha czy zna najbliższą okolicę i po potwierdzeniu zaliczysz mu ten punkt. Wręcz przeciwnie, będziesz od niego wymagał, by coś zaprezentował, udowodnił, zrobił – na przykład dasz mu zadanie, żeby narysował mapę, na której umieści dom, szkołę, kościół, sklep i pocztę. Albo część zbiórki o podróżnikach odbędzie się w jego okolicy a on wcieli się w rolę przewodnika. Lub też nakręci film o swojej okolicy. A może przygotuje grę planszową à la chińczyk, w której gracze będą mieli za zadanie kupić mleko, wysłać list i pójść do szkoły.

Te trzy pomysły na zadania przyszły mi do głowy w trakcie pisania tego akapitu. A wszystko na kanwie jednego wymagania! Nie sądzisz, że te zadania są dużo ciekawsze niż krótkie “do szkoły skręcam w lewo i później w prawo w Malinową, a kościół jest prosto, w prawo i na ukos, obok poczty”?

Zdobywanie

Zdobywanie (nie zdawanie!) sprawności można podzielić na dwa rodzaje:

  • Grupowe:

Kiedy cały cykl oparty jest na jednej bądź kilku sprawnościach, a na jego koniec wszystkie zuchy, które były na większości zbiórek (spełniły dane wymagania), dostają owe sprawności.

    • np. Wraz z gromadą przygotował przedstawienie, podczas którego, pokonując tremę, zaprezentował swoją rolę przed publicznością – organizujemy jasełka.

 

  • Indywidualne:

Kiedy na kolonii/w roku dajemy możliwość zdobycia prostych sprawności, dając karty na nie i wyznaczając indywidualne zadania podczas “czasu na zaliczanie” (w mojej gromadzie jest to 10 minut na koniec każdej zbiórki, kiedy zuchy się w coś bawią z przybocznym i mogą po kolei podchodzić do drużynowego i zaliczać zadania):

    • np. Umie zaoszczędzić pieniądze i wydać je w pożyteczny sposób – zuch będzie musiał zaoszczędzić określoną kwotę (np. 30 zł) i przeznaczyć ją na uzgodniony z druhem cel (np. dom dziecka).

Przy formułowaniu zadań na sprawność musisz pamiętać o miarodajności, pierwszej osobie i aspekcie dokonanym – zuchy od razu będą bardziej się wczuwały przy realizacji zadań. Na przykład:

Np. wymaganie Potrafi udekorować stół na różne okazje. Przekształcimy w zadanie: Samodzielnie udekorowałem stół na kolację wigilijną – Miarodajnie? Tak, bo albo zrobił, albo nie. W pierwszej osobie? Tak, bo zrobiłem to samodzielnie. W aspekcie dokonanym? Tak, bo musiałem najpierw coś zrobić, żeby mieć zaliczone zadanie.

Zadania powinny być również formułowane zgodnie z fabułą danego cyklu bądź kolonii.

Nadanie sprawności powinno następować w sposób uroczysty, zgodny z obrzędowością gromady – najlepiej w kręgu parady.

Naginanie zasad?

Wymagania na sprawności nie są sztywnymi ramami!

Musisz formułować zadania tak, aby dać możliwość jak najpełniejszego i indywidualnego dopasowania wymagań do potrzeb zucha; pomogą Ci w tym komentarze autorów książeczki sprawności zuchowych.

Gratisy

Mam dla Ciebie pakiet graficzny emblematów wszystkich dotychczasowych sprawności zuchowych. Dzieli się on na trzy grupy: pliki do edycji (program inkscape), puste emblematy do podzielenia na fragmenty i wypełnienia zadaniami, oraz gotowe kolorowanki z wymaganiami* (nie zadaniami!). Częstuj się! 

*Sugeruję skorzystanie z Inkscape i przerobienie ich na zadania.

 

O gwiazdkach przeczytacie w innym artykule.

 

HO Kacper Borkowski – wódz 8 SGZ Rycerze Iskry


Nie zgadzasz się z opinią autora? Chcesz uzupełnić artykuł? Nie pasuje Ci styl? Znalazłeś literówki? A może wszystko jest perfekcyjnie?

Daj nam znać w komentarzach (Google, Facebook, WordPress) i zostań współautorem podręcznika!

Loading Facebook Comments ...

Dodaj komentarz