Etapy rozwoju dziecka

Myślę, że już będąc przybocznym napotkało Cię, drogi zuchmistrzu, wiele problematycznych sytuacji, na które nie mogłeś znaleźć sposobu, a nawet nie wiedziałeś, że pojawiają się one codziennie w życiu każdego zucha. Na początku działałeś intuicyjnie, potem na podstawie prób i błędów wypracowałeś swój sposób działania, swoją metodę. Każdy świadomy drużynowy chciałby stworzyć przestrzeń, w której jego zuchy mają okazję rozwijać się w sposób harmonijny. Gromada do której należą Twoje zuchy to idealne miejsce, które pomoże im przeżyć niesamowitą przygodę, która będzie okazją do prawidłowej stymulacji ich rozwoju.


Dzieci rozwijają się bardzo szybko. Każdego dnia uczą się czegoś nowego, poznają otaczający świat, doskonalą i zdobywają nowe umiejętności. Na każdym etapie rozwoju charakteryzują się poszczególnymi cechami i umiejętnościami. Na początku rozróżnianie ich sprawia niemałe trudności. W życiu człowieka możemy wyróżnić 8 etapów rozwoju:

  1. Okres prenatalny – od poczęcia do narodzin;
  2. okres wczesnego dzieciństwa – od narodzin do 3 roku życia;
  3. okres średniego dzieciństwa, czyli wiek przedszkolny – od 4 roku życia do 6 roku życia;
  4. okres późnego dzieciństwa, czyli wiek szkolny – od 6/7 roku życia do 10/12 roku życia;
  5. okres adolescencji, czyli wiek dorastania – od 10/12 roku życia do 20/23 roku życia;
  6. okres wczesnej dorosłości – od 20/23 roku życia do 35/40 roku życia;
  7. okres średniej dorosłości – od 35/40 roku życia do 55/60 rok życia;
  8. okres późnej dorosłości – od 55/60 roku życia do końca naszych dni. 

Najbardziej jednak będzie interesował nas okres późnego dzieciństwa, w którym znajdują się nasze zuchy. Okres wczesnoszkolny rozpoczyna się w momencie wstąpienia dziecka do szkoły i to właśnie ona staje się potężnym czynnikiem i bodźcem rozwoju. Pierwsze chwile w szkole są niezwykle ważną i trudną zmianą w życiu dziecka. Pierwszą trudnością z jaką się zmierza jest przejście z niekończącej się zabawy do systematycznej i statycznej nauki w szkole. Nadal jest ono jednak bardzo chłonne poznawczo, emocjonalnie i społecznie. Zachowania jakich się uczy są ściśle związane z naśladowaniem nauczycieli, rodziców i oczywiście druha drużynowego. Do prawidłowego rozwoju naszego podopiecznego bardzo ważny jest harmonijny rozwój w 4 sferach: fizycznej, emocjonalnej, społeczno-moralnej i poznawczej. Na myśl przychodzą mi kolory naszej zuchowej tęczy, a w Waszym wypadku – pryzmatu. Odpowiadają one wszystkim potrzebom rozwojowym naszych zuchów. Rozwój fizyczny fenomenalnie rozwija kolor fioletowy. Rozwój poznawczy zawiera w sobie wszystkie kolory naszego pryzmatu. Emocjonalnie możemy rozwijać nasze zuchy poprzez kolor czerwony i fioletowy, a społeczno-moralnie za pomocą koloru fioletowego i żółtego. Jako Wódz gromady masz niezwykle trudne zadanie, żeby w ciągu roku zadbać o każdą strefę rozwoju, a co za tym idzie każdy kolor zuchowego pryzmatu.

Przyjrzyjmy się pierwszej strefie, czyli strefie fizycznej. Wśród zuchów w młodszym wieku szkolnym występuje duże zróżnicowanie pod względem sprawności fizycznej. W początkowej fazie, czyli od 6 do 8 roku życia bardziej rozwijają się mięśnie duże, odpowiedzialne za ruchy rąk lub nóg, niż małe – odpowiedzialne za ruchy palców. Utrzymuje się duża pobudliwość nerwowa, co sprawia że wykonują one ruchy zamaszyste, szybkie, mało precyzyjne i mało dokładne. Należy jednak zachować harmonię między rozwojem mięśni dużych (zawody sportowe, rzucanie piłką) jak i małych (wydzieranki, kolorowanki). Ponieważ szybciej rozwija się motoryka duża, dzieciom łatwiej jest długo biegać i wysoko skakać niż długo majstrować i rysować. To sprawia, że również więcej siły mają w nogach czy rękach niż w dłoniach, co może powodować początkowe zniechęcenie do wybranych przez nas majsterek. Między dziewiątym a jedenastym rokiem życia twardnieją kości między innymi przegubów rąk, co zwiększa możliwości percepcyjnych ruchów i prac wymagających dokładności takich jak pisanie co powoduje, że zuchy w tym wieku z chęcią i zaangażowaniem zabiorą się do prac manualnych. Również wyostrzenie wzroku i precyzja odbioru bodźców słuchowych ułatwia naukę czytania i pisania. Bardzo ważnym dla nas jako drużynowych jest zdolność rozwoju koordynacji wzrokowo-ruchowej, którą możemy stymulować poprzez wyścigi rzędów, gry z piłką itp. Takie zabawy bardzo cieszą dzieci i sprawiają że  w ich sprawność fizyczna znacznie się polepsza. Ich ruchy stają się szybkie, mocne i zdecydowane. Wspieranie rozwoju fizycznego może być realizowane również poprzez: zapewnienie odpowiedniej realizacji koloru fioletowego, wędrówkę i turystykę, poznawanie i stosowanie trybu zdrowego życia, godzinny spacer podczas AZ i AL, ćwiczenia sprawnościowe które polepszają koordynację wzrokowo ruchową – bieg po kopercie itp., wycieczki na obiekty sportowe np. basen.

Kolejnym bardzo ważnym obszarem rozwoju jest rozwój poznawczy. W pierwszych latach szkoły mamy do czynienia z rozwojem uwagi dowolnej, czyli takiej, na którą zuchy mają wpływ. Jeżeli decydujesz się na przyjmowanie dzieci w wieku sześciu lat, musisz liczyć się z tym, że ich uwaga jest jeszcze mimowolna, co sprawia, że zuchy interesują się tym co przyciąga ich wzrok, co jest nowe lub kojarzy im się z czymś dobrze znanym; szybko jednak tracą zainteresowanie zajęciami, w których brakuje przemienności form, nawiązania do ich zainteresowań czy codziennych aktywności. W młodszym wieku szkolnym wraz z systematycznym nauczaniem następuje dynamiczny rozwój pamięci. U najmłodszych zuchów nie jest ona zbyt złożona, zapamiętują proste słowa, a niekiedy ich znaczenie. Natomiast u starszych zuchów możemy zaobserwować rozwój pamięci logicznej, co przejawia się w odrzuceniu ciągłego powtarzania materiału w celu jego zapamiętania. W zamian pojawiają się logiczne sekwencje, skojarzenia związane z zastosowaniem danego słowa. Na pewno w Twojej głowie pojawia się pytanie czy zuchy muszą zapamiętać każdy fragment naszych zajęć? Oczywiście, że nie. Ważne jest to, aby stworzyć obszar, w którym zaprezentujemy im nową, logiczną i uporządkowaną wiedzę niż nauczyć ich trzech losowych, niepowiązanych że sobą umiejętności. Dlatego tak ważnym elementem  w naszym działaniu jest zasada logicznego ciągu, która powinna przejawiać się w klamrach tematycznych, ale także w przejściu pomiędzy cyklami. Najlepszym sposobem poznawania nowej wiedzy jest rozwiązywanie problemów. Konieczne jest określenie zdolności i umiejętności zuchów i stawianie  przed nimi wyzwań, które będą trochę powyżej ich poziomu. Zuch który zauważy, że radzi sobie z trudnościami w gromadzie, chętniej będzie pokonywał je w codziennym życiu. Myślenie w wieku zuchowym to zdecydowanie myślenie konkretne. Dlatego bardzo trudno będzie naszym podopiecznym zrozumieć abstrakcyjne fabuły, historię i gawędy. Najlepiej stosować motywy sprawdzone, które są bliskie naszym zuchom. Na pewno zauważyłeś, że niektóre Twoje zuchy mają problem z odróżnieniem przyczyny i skutku. Jest to spowodowane tym, że pamięć operacyjna dopiero nabiera kształtu. Myślę, że często spotkałeś się z absurdalnymi odpowiedziami że pan spadł z roweru, bo złamał sobie nogę – to właśnie jest konsekwencją zmian rozwojowych, które z czasem się unormują. Aby wspierać rozwój poznawczy u zuchów w swojej gromadzie musisz pamiętać o ćwiczeniu ich zmysłów, ćwiczenia umiejętności obserwacji oraz wyciągania wniosków, kształtowanie indywidualności zarówno podczas zajęć jak i zdobywaniu gwiazdek i sprawności, uczestniczeniu w życiu kulturalnym, rozbudzaniu ich zainteresowań. Poprzez pokazywanie nowej wiedzy i nowych umiejętności na każdej zbiórce i przemienności elementów podczas zbiórki.

Gromada zuchowa jest idealnym miejscem do rozwoju społeczno-moralnego. W wieku młodszoszkolnym możemy zauważyć, że nasz zuch zwraca uwagę na potrzeby swoich rówieśników, czuję się z nimi bardzo związany co pomaga w utrzymywaniu dobrych relacji. Możemy sobie pomyśleć, że nie jest już małym egoistą, który uważa się za pępek świata. To pułapka! Mimo wszystko są bardzo skoncentrowane na swojej osobie i bardzo dużo rzeczy będą podporządkowywać pod siebie, co często powoduje wchodzenie na głowę druhów podczas zbiórki, co z kolei wiąże się z katastrofą, której można jednak uniknąć. Kluczowe dla dzieci w tym wieku są nakazy i zakazy osób starszych, które wzbudzają w nich autorytet. Ustalenie wspólnych zasad panujących w gromadzie czy stosowanie Prawa Zucha jest idealną metodą na zuchy, które chcą pokazać, że rządzą w gromadzie.  Wchodzenie w rolę – kolegi, zucha – powoduje, że nasze zuchy uczą się norm panujących w społeczeństwie. Zaczynają rozumieć podstawowe zasady wychowania i uczą jak postępować by nawiązywać nowe relacje z rówieśnikami. Na wspieranie rozwoju społecznego zdecydowanie  wpływ będą miały Prawo i Obietnica Zucha, zdobywanie gwiazdek i sprawności, założenia wychowawcze, a co za tym idzie punktacja indywidualna i punktacja szóstek. Dodatkowo należy dbać o braterską atmosferę, pożyteczne prace, kształtowanie postaw tolerancji, naukę dyskusji, słuchania innych osób oraz wyrażania swojego zdania, pracę w szóstkach.

Ostatnim, ale równie ważnym obszarem jest rozwój emocjonalny. Przede wszystkim musimy zrozumieć, że nasze zuchy mają różne problemy adekwatne do swojego wieku i swoich potrzeb. Często te problemy będą wpływać na to jak nasze zuchy okazują emocje. Niektóre potrafią nad nimi panować, a niektóre niestety nie będą miały w tym jeszcze takiej wprawy. Najważniejsze jest, aby nie zostawiać dzieci samych z ich emocjami. Zawsze musimy zainteresować się przyczyną występowania emocjonalnych zachowań zwłaszcza jeśli wiążą się one z płaczem. Najlepszym sposobem jest oderwanie zucha od złych myśli i znalezieniem innego zajęcia, w które na nowo się zaangażuje. Pomóż swojemu zuchowi znaleźć rozwiązanie problemu, które wywołało u niego takie emocje. To sprawia, że coraz lepiej będzie radził sobie z sytuacjami problematycznymi. Duża pobudliwość nerwowa powoduje, że nasze zuchy zmieniają swój nastrój przez najmniejsze zmiany czy najróżniejsze sytuacje. Najlepszym sposobem wspierania rozwoju w sferze emocjonalnej wśród naszych zuchów jest stosowanie zasad porozumienia bez przemocy, które zwraca uwagę na potrzeby naszych zuchów i wszystkich członków gromady. Dodatkowo pomoże nam w tym kolor czerwony i fioletowy z systemu pryzmat. Genialną formą pracy, która wpływa na rozwój emocjonalny jest Zabawa Tematyczna, o której wspomniano w poprzednim artykule.

Wiedza o prawidłowościach rozwojowych warunkują efekty pracy wychowawczej w gromadach zuchowych. Żeby świadomie i harmonijnie kształtować zucha musisz zrozumieć, jak przebiega jego rozwój, jakie ma potrzeby i oczekiwania względem gromady zuchowej. Ważne jest Twoje poszerzanie wiedzy na ten temat dlatego już dziś zachęcam Cię do zgłębiania tematu rozwoju dziecka.

Pozdrowienia ze słonecznych Włoch przesyła
pwd. Katarzyna Kołton wędr.

studentka wycinanek i kasztanowych ludzików 


Nie zgadzasz się z opinią autorki? Chcesz uzupełnić artykuł? Nie pasuje Ci styl? Znalazłeś literówki? A może wszystko jest perfekcyjnie?

Daj nam znać w komentarzach (Google, Facebook, WordPress) i zostań współautorem podręcznika!

 

 

Loading Facebook Comments ...

1 komentarz

Dodaj komentarz